جستجوي بولي (BOOLEAN SEARCH )

در جستجوي بولي جستجوگر يک يا چند عبارت يا کلمه را با اعمال عملگرهاي بولي، که مهمترين آنها عبارتند از:AND ، OR و NOT ، با هم ترکيب مي‌کند و به جواب پرسش مورد نظر خود نزديک مي‌شود.  عملگرهاي بولي به منظور محدود کردن يا گسترش دادن پرسش به کار مي‌روند. اغلب ابزارهاي کاوش وب امکان جستجو در پايگاه اطلاعاتي خود را از طريق عملگرهاي بولي در اختيار قرار مي‌دهند، البته بايد توجه داشت که در اغلب موتورهاي جستجو اين عملگرها فقط در صورتي در جستجو اعمال مي‌شوند که با حروف بزرگ تايپ شوند در غير اين صورت موتور‌هاي جستجو نتايج کاملا" متفاوتي به ما مي‌دهند به همين خاطر توصيه مي‌شود که عملگرهاي بولي با حروف بزرگ تايپ شوند.البته در موتور جستجوي پايگاههاي اطلاعاتي عملگرهاي بولي با کادر‌هاي جستجوي آماده در دسترس کاربران قراردارد.
AND ( ترکيب عطفي )         
تقريبا" همه‌ي ابزارهاي کاوش وب عملگر AND را براي ترکيب کليدواژه‌هاي مختلف مورد حمايت قرار مي‌دهند. اين عملگر براي محدود کردن دامنه جستجو، زماني که چند کليدواژه را با هم ترکيب مي‌کنيم، به کار مي‌رود . هنگامي که دو کليدواژه را با هم بوسيله‌ي عملگر AND ترکيب مي‌کنيم، موتور جستجو ابتدا تمام صفحاتي را که کليدواژه اول در آنها وجود دارد و نيز تمام صفحاتي را که کليدواژه دوم در آنها قرار دارد را زير نظر مي‌گيرد و اکنون آن صفحاتي را که هم کليدواژه اول در آن است و هم کليدواژه دوم را براي جستجوگر بر صفحه‌ي نمايش نمايه مي‌کند و به اين ترتيب جستجو را تا حد امکان محدود مي‌کند.
در موتورهاي جستجو در پايگاههاي اطلاعاتي عملگر AND در منوي آبشاري کنار هر کادر که کليدواژه‌ها را در آن مي‌نويسيم قراردارد. براي روشن شدن اين امر به يک مثال بسنده مي‌کنيم، به عنوان مثال اگر به دنبال اطلاعاتي در مورد فرهنگ ايران هستيم براي بدست آوردن اطلاعات دقيق تر مي‌توان از اين عملگر استفاده کرد.
ابتدا کلمه "IRAN " را در کادر اول جستجو تايپ مي‌کنيم، ازمنوي آبشاري کنار کادر عملگر AND   را انتخاب کرده و culture رادر کادر بعدي تايپ مي‌نماييم و نتيجه جستجو را مشاهده مي‌کنيم.
تعداد صفحات با اعمال عملگر AND خيلي کاهش پيدا کرده و ما را از بررسي صفحات اضافي، که حاوي اطلاعات مورد نياز ما نيستند، بي نياز مي‌نمايد. البته مي‌توان به جاي دوکليدواژه، کليدواژه‌هاي بيشتري را از طريق عملگر AND با هم ترکيب کرد.
OR  ( ترکيب فصلي )
اين عملگر برخلاف عملگر AND باعث گسترش دامنه‌ي جستجو و بازيابي اقلام اطلاعاتي مي‌شود. در اين روش هر يک از عبارات جستجو و يا چند مورد از آنها که در شرح جستجو هستند بايد در اقلام بازيابي شده وجود داشته باشند، اما در عين حال وجود بيشتر از يکي از آنها ضروري نيست. اين عملگر در واقع همان جمع منطقي است.
 به عنوان مثال ابتدا کلمه "IRAN " را در کادر اول جستجو تايپ مي‌کنيم، ازمنوي آبشاري کنار کادر عملگر OR را انتخاب کرده وکلمه "culture " رادر کادر بعدي تايپ مي‌نماييم و نتيجه جستجو را مشاهده مي‌کنيم.
نتايجي بازيابي خواهند شد که در آنها کليدواژه‌هاي IRAN  يا culture  به کار رفته باشد و تعداد نتايجي که موتور جستجو نمايش مي‌دهد بيشتر مي‌شود.
در اين مورد هم ابتدا موتور جستجو تمام صفحاتي را که کليدواژه اول و همچنين تمام صفحاتي را که کليدواژه دوم در آن وجود دارد را زير نظر مي‌گيرد و اکنون تمام مدارکي را که در مجموعه‌ي اول و يا در مجموعه‌ي دوم قرار دارد نمايه مي‌کند.
اين عمل را جمع دو مجموعه نيز مي‌نامند و منظور از جمع دو مجموعه، مجموعه ايست که عضوهاي آن يا عضو مجموعه يک و يا عضو مجموعه دو و يا عضو هر دو مجموعه باشند.
NOT
اين عملگر همانند عملگر AND دامنه‌ي جستجوي نتايج را محدود مي‌کند، به گونه‌اي که هنگامي که از اين عملگر استفاده مي‌کنيم يک يا چند کليدواژه از جستجو حذف مي‌گردند، در واقع اين عملگر قيد "نبايد" يا "بجز"را در ذهن ما تداعي مي‌کند. از طريق اين عملگر مي‌توان فقط کليدواژه هايي را جستجو کرد که مد نظر ماست.
به عنوان مثال ابتدا کلمه "IRAN " را در کادر اول جستجو تايپ مي‌کنيم، ازمنوي آبشاري کنار کادر دوم عملگر NOT را انتخاب کرده و " " culture رادر کادر بعدي تايپ مي‌نماييم و نتيجه جستجو را مشاهده مي‌کنيم. نتيجه‌ي کاوش کليدواژه‌ي " IRAN " به تنهايي و با استفاده از عملگر NOT براي حذف نتايجي است که در آنها کليدواژه ي "culture" به کار رفته است.
در بعضي از موتورهاي جستجو بجاي NOT عبارات ديگري نيز مي‌توان در جستجو اعمال کرد، از جمله : without the words ، must not include   و Exclude  نمونه‌ي بارز اين عبارات را مي‌توان در موتور جستجوي گوگل مشاهده کرد که بجاي NOT مي‌توان از without the words استفاده کرد.
در اين روش نيز موتور جستجو تمام نتايجي را که کليدواژه‌ي اول و همچنين تمام صفحاتي را که کليدواژه‌ي دوم در آن قرار دارند را زير نظر مي‌گيرد و اکنون تمام نتايجي را که در مجموعه‌ي اول هستند ولي به هيچ عنوان در مجموعه‌ي دوم نيستند را براي جستجوگر نمايه مي‌کند.
البته بايد توجه داشت که در بعضي از موتورهاي بايد بجاي NOT از عبارت AND NOT نيز استفاده مي‌شود، به اين عمل تفريق دو مجموعه نيز گفته مي‌شود و منظور از ضرب دو مجموعه A و B مجموعه‌اي است که در آن مجموعه‌ي A وجود دارد منهاي مجموعه B .


  فهرست مندرجات